Có bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát công ty cổ phần hay không?

Luật Doanh nghiệp 2020 có quy định rất nhiều điểm mới cho hình thức công ty cổ phần. Trong đó, các thay đổi về quy định ban kiểm soát công ty cổ phần được xem là một trong những bước tiến khá quan trọng. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu vấn đề này trong bài viết sau đây.

Ban kiểm soát của công ty cổ phần là gì?

Ban kiểm soát của công ty cổ phần là cơ quan đảm bảo sự thận trọng và minh bạch trong hoạt động kinh doanh của công ty cổ phần. Theo quy định chung tại Điều 168 Luật Doanh nghiệp về Ban kiểm soát thì Ban kiểm soát công ty cổ phần gồm 03 đến 05 Kiểm soát viên. Nhiệm kỳ của Kiểm soát viên không quá 05 năm và có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.

Kiểm soát viên phải có các tiêu chuẩn và điều kiện sau đây:

a) Không thuộc đối tượng theo quy định tại khoản 2 Điều 17 của Luật này;

b) Được đào tạo một trong các chuyên ngành về kinh tế, tài chính, kế toán, kiểm toán, luật, quản trị kinh doanh hoặc chuyên ngành phù hợp với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp;

c) Không phải là người có quan hệ gia đình của thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác;

d) Không phải là người quản lý công ty; không nhất thiết phải là cổ đông hoặc người lao động của công ty, trừ trường hợp Điều lệ công ty có quy định khác;

đ) Tiêu chuẩn và điều kiện khác theo quy định khác của pháp luật có liên quan và Điều lệ công ty.

Có bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát công ty cổ phần hay không?

Trên thực tế, bộ máy của công ty cổ phần trở nên cồng kềnh, ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh bình thường của công ty vì hoạt động kiểm soát của ban kiểm soát. Đến quy định hiện hành của Luật DN đã cho phép công ty cổ phần có thể lựa chọn có hay không đối với cơ quan này. Cụ thể, tại quy định ở khoản 1 Điều 134 Luật DN, có nêu công ty cổ phần có quyền lựa chọn tổ chức quản lý và hoạt động theo một trong hai mô hình sau đây

“Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Trường hợp công ty cổ phần có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát”

“Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Trường hợp này ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ban kiểm toán nội bộ trực thuộc Hội đồng quản trị. Các thành viên độc lập thực hiện chức năng giám sát và tổ chức thực hiện kiểm soát đối với việc quản lý điều hành công ty.”

Như vậy, công ty cổ phần có thể không thành lập Ban kiểm soát trong trường hợp có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty. Ngoài ra, nếu lựa chọn mô hình tổ chức công ty bao gồm đại hội đồng cổ đông, hội đồng quản trị, và giám đốc hoặc tổng giám đốc (ít nhất 20% số thành viên hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ban kiểm toán nội bộ trực thuộc Hội đồng quản trị) thì cũng không cần có Ban kiểm soát.